Her hukuki olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır.
Anlaşmalı boşanma davaları, eşlerin evlilik birliğini karşılıklı uzlaşı yoluyla, tek celsede ve minimum yıpranmayla sonlandırmalarına olanak tanıyan hukuki bir yoldur. Ancak insan ilişkileri ve duygular dinamiktir; dava açıldıktan sonra çiftlerin düşünceleri, şartları ve hatta birbirlerine olan bakış açıları değişebilir. Dava sürecinde eşlerin barışması veya hazırlanan boşanma protokolünün maddeleri üzerinde sonradan anlaşmazlığa düşülmesi oldukça sık karşılaşılan durumlardır. Bu noktada en çok merak edilen soru, açılmış olan bir anlaşmalı boşanma davasından vazgeçmenin hukuken mümkün olup olmadığıdır.
Türk aile hukuku, taraflara davanın her aşamasında irade özgürlüğü tanır. Dolayısıyla, açılmış bir anlaşmalı boşanma davasından vazgeçmek kesinlikle mümkündür. Ancak bu vazgeçmenin hangi amaçla yapıldığı, hukuki sürecin seyrini ve sonuçlarını tamamen değiştirir.
Anlaşmalı Boşanma Davasından Çekilmenin İki Farklı Yolu
Dava açıldıktan sonra kararın değişmesi temel olarak iki farklı hukuki senaryoyu beraberinde getirir. Eşlerin bu iki durum arasındaki farkı iyi anlaması, gelecekteki hak kayıplarını önlemek açısından kritiktir.
1. Eşlerin Barışması ve Evliliğe Devam Etme Kararı (Davadan Feragat)
Eşler dava açtıktan sonra evliliklerini kurtarmaya karar verebilirler ve boşanmaktan tamamen vazgeçebilirler. Hukuk dilinde bu durum “davadan feragat etmek” olarak adlandırılır. Davacı olan eş, mahkemeye sunacağı bir feragat dilekçesiyle veya duruşma esnasında sözlü beyanda bulunarak davadan tamamen feragat ettiğini bildirebilir.
Feragat, kesin bir hukuki sonuç doğurur ve karşı tarafın kabulüne bağlı değildir. Davadan feragat edildiği anda aile mahkemesi davanın reddine karar verir ve dosya kapanır. Eşler evlilik birliğine aynen devam ederler.
2. Protokol Şartlarında Uyuşmazlık Yaşanması (Çekişmeli Davaya Dönüşme)
Bazen eşler boşanmaktan vazgeçmezler ancak imzaladıkları anlaşmalı boşanma protokolündeki şartlar (velayet, nafaka, tazminat veya mal paylaşımı) konusunda fikir ayrılığına düşerler. Örneğin, dava açılırken çocuğun velayetini babaya vermeyi kabul eden anne, duruşma gününe kadar bu fikrini değiştirebilir.
Bu durumda, anlaşmalı boşanma iradesi ortadan kalktığı için dava otomatik olarak düşmez. Eşlerden biri protokolü kabul etmediğini beyan ettiğinde, dava hakim tarafından “çekişmeli boşanma davası” olarak nitelendirilir. Mahkeme, taraflara iddialarını ve delillerini sunmaları için süre verir ve süreç klasik bir çekişmeli boşanma davası olarak sıfırdan devam eder.
Davadan Feragat Etmenin Hukuki Sonuçları ve “Kusur Affı” Riski
Anlaşmalı boşanma davasından barışma amacıyla feragat etmenin çok ciddi bir hukuki sonucu vardır ve bu konu genellikle gözden kaçırılmaktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, bir boşanma davasından feragat etmek, davadan önceki tüm olayların ve eşin kusurlarının “affedildiği” veya en azından “hoşgörüyle karşılandığı” anlamına gelir.
Hukuk sistemimizde af niteliğindeki davranışlar, sonraki bir davada kusur olarak ileri sürülemez.
Eğer eşler barışıp davadan feragat ettikten kısa bir süre sonra yeniden geçimsizlik yaşar ve tekrar boşanma davası açmak isterlerse, feragat edilen ilk davadan önceki olayları (örneğin eski bir sadakatsizlik, hakaret veya şiddet iddiasını) yeni davada mahkemeye delil olarak sunamazlar. Yeni bir boşanma davası açılabilmesi için, feragat tarihinden sonra evlilik birliğini temelinden sarsacak yepyeni olayların meydana gelmiş olması şarttır. Bu nedenle feragat kararı verilirken son derece emin olunmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Duruşmasında Fikir Değiştirmek
Anlaşmalı boşanma davalarında kanuni zorunluluk gereği her iki eşin de duruşmada hazır bulunması ve boşanma iradelerini hakimin huzurunda sözlü olarak tekrarlaması gerekir. Protokolün daha önce imzalanmış olması tek başına yeterli değildir.
Duruşma salonuna girildiğinde, hakim eşlere “Boşanmak istiyor musunuz ve protokolü onaylıyor musunuz?” sorusunu yöneltir. Eşlerden biri tam bu esnada “Hayır, vazgeçtim, barışmak istiyorum” derse davadan feragat süreci başlar. Eğer “Boşanmak istiyorum ama bu protokol şartlarıyla değil” derse dava çekişmeliye döner. Hakimin tarafları zorla boşama veya protokolü zorla kabul ettirme yetkisi yoktur.
Süreç Nasıl Yönetilmeli?
Eğer dava duruşma gününden önce geri çekilmek isteniyorsa, mahkeme kalemine hitaben yazılmış bir “Feragat Dilekçesi” sunulmalıdır. Eğer duruşma günü bekleniyorsa, hakim karşısında bu beyanın tutanağa geçirilmesi ve imzalanması davanın sonlanması için yeterlidir.
Sonuç olarak, anlaşmalı boşanma davasından vazgeçmek yasal bir haktır ancak bu kararın duygusal anlıklıkla değil, hukuki sonuçları tartılarak verilmesi gerekir. Barışma kararı geçmişi hukuken sıfırlarken, şartlarda anlaşamama durumu davayı daha uzun ve maliyetli bir çekişmeli sürece evriltebilir.
Bu içerik hukuki görüş veya danışmanlık niteliğinde değildir. Somut durumunuza ilişkin değerlendirme için bir avukata başvurunuz.
